Ötzi aan de Leeghwaterweg?

Gepubliceerd: 05-01-2022 16:01

Ötzi aan de Leeghwaterweg?

STREEK – Een omgewaaide boom op de Leeghwaterweg vanmorgen trok mijn aandacht. Ik onderzocht de oorzaak, de boom was toch vitaal? Ik ontdekte een connectie tussen de ijsmummie Ötzi en de gevallen schietwilg aan de Leeghwaterweg? Wat de relatie is? Helemaal niets hoor ik je denken. En toch, met een beetje fantasie, komen we een heel eind. Lees je mee?

Door David Sluis

Het was beestenweer vanmorgen. Het gedroomde winterse weer waarbij de schaatsen uit het vet kunnen lijkt nog ver weg, maar wie weet? In plaats daarvan slagregens en een stormachtige wind. De temperatuur werkte ook al niet mee. Ideaal weer dus om 10 km te gaan draven, zoals ik hardlopen vaak noem. Ik pakte het rondje Enge Wormer, één van mijn favoriete. Al na vijf minuten was het raak. Een enorme bui trok over en ik was tot op de naad doorweekt, en ik moest nog zover. En dan die wind…, ik had hem nu recht in mijn porem. De regen deed pijn aan het gezicht, dus trok ik m’n capuchon zo strak mogelijk om mijn hoofd, het bood enig comfort. Het gebied is open en je loopt verhoogt over de Enge Wormer ringdijk, een magnifiek uitzicht heb je. Ook op het Wormer- en Jisperveld aan de ander kant van de dijk, het hoogteverschil is duidelijk zichtbaar. Dit is ook logisch, want de Enge Wormer is net als de Wijde Wormer een droogmakerij. Om precies te zijn is de Enge Wormer in 1626 met behulp van molens drooggemalen, nadat de veenlagen door stormen waren weggeslagen en een binnenmeer overbleef. Die veenlagen zijn de Kalverpolder en de rest van het Wormer en Jisperveld goeddeels bewaard gebleven. Natuurlijk op de gegraven sloten, greppels en gouwen na.

Tijdens het rondje Enge Wormer kom je standaard veel fauna tegen, er is wat te kijken. Ik heb het hier niet over koeien en schapen nee, het echte wild. Links en rechts grote groepen smienten die vanaf het najaar massaal onze contreien aandoen voor de overwintering. Een enkele woerd vertoonde wat baltsgedrag, gaaf om te zien. Maar zelfs de smienten zochten hun heil aan de lijzijde van rietkragen of oevers om aan het hondenweer te ontsnappen. En natuurlijk veel ganzen. Naast de jaarrond geziene grauwe ganzen en tegenwoordig ook massa’s nijlganzen, ook de vaste overwinteraars zoals kolgans en brandgans om maar wat te noemen. Een aalscholver deed verwoede pogingen om tegen de wind in te vliegen, wat verbazingwekkend ook gewoon lukte. Alsof de elementen geen vat op hem of haar had.

Na zo’n vijf kilometer stumpen tegen de wind kwam ik nu aan de goede kant van de medaille. Nu had ik de wind meer mee dan tegen en bovendien was het zowaar droog. Ik besloot daarom om via de Zaanse Schans terug te rennen en niet af te steken. Een enkele toerist op de Schans maakte de standaard plaatjes van de molens, het liefst met zichzelf op de voorgrond. Anders kun je nooit thuis bewijzen dat je er echt geweest was. Maar goed, ik had eindelijk wat wind mee, heerlijk. Aan het eind van de Schans sloeg ik linksaf de Leeghwaterweg op, tenminste het fietspad wat er naast loopt. Na ca twee km zag ik voor me een vers ontwortelde boom. Het lag diagonaal over het fietspad, het was een relatief jonge schietwilg. De top van de boom was bij de val afgebroken zodat je er nog net langs kon.

De wind was natuurlijk pittig maar is dit een reden voor windworp, zoals dit zo mooi heet? De boom ziet er eigenlijk normaal uit, net als de rest van de rij waar hij tussen staat. Ik maakte snel wat foto’s en besloot een melding te doen van dit gevaar. Terwijl ik zocht naar een passend telefoonnr. stopte een vertegenwoordiger in een rode auto met het logo van Douwe Egberts op de deur geprint. Hij riep naar me dat hij al een melding had gedaan bij de Provincie Noord-Holland, de wegbeheerder van de N515. Hij kon rekenen op een dikke duim omhoog van me, we zijn goed bezig met zijn allen.

Ik besloot te onderzoeken wat de boom had geveld. Ik liep naar de basis van de stam, daar waar de boom was geknakt. AL vrij snel ontdekte ik een joekel van een houtige zwam en dat is vaak geen goed nieuws. Het was duidelijk dat de zwam de voet van de stam had verzwakt. Overal waren zwamvlokken zichtbaar en de restanten van het grondige destructiewerk welke de zwam had verricht. Het was een zogenaamde consolezwam. Deze hebben geen steel, maar zitten direct aan de boom aangehecht. Ik meende wat witrot te zien, dat maakt dan de opties om tot soortherkenning te komen al een stuk makkelijker. Je hebt namelijk ook soorten die bruinrot veroorzaken, een markant verschil. Ik besloot de zwam mee naar huis te nemen voor verdere determinatie. Doordat de zwam behoorlijk vies was met alg en troep heb ik hem eenmaal thuis is schoongemaakt. Ondanks dat er veel minder consolezwammen zijn dan bijvoorbeeld steeltjeszwammen, is de determinatie zeker niet altijd eenvoudig, en bovendien voel ik mij met paddenstoelen altijd een beginner. Er zijn er zo gruwelijk veel, dat je hier echt een specialisme van moet maken, en dat doe ik niet. Ik probeer van diverse soortgroepen wat te begrijpen en te onthouden. Dit lukt, maar je vergeet ook weer zaken.

Ik besloot wat foto’s te nemen en die geweldige software er op los te laten die door middel van kunstmatige intelligentie planten en dieren kunnen herkennen. W.m.b een wonder en eigenlijk zou iedereen die standaard op zijn telefoon moeten hebben, het is zo verschrikkelijk leuk, en je leert er heel veel van. Een goede is bijvoorbeeld de app Obsidentify. Maar helaas, door de vorm en kleur kwamen we niet verder dan muskusrat, niet alles lukt…

Nu heb ik ook twee goede determinatiegidsen thuis, die ik vorig jaar aanschafte. Een aantal van die consolezwammen kun je gemakkelijk verwarren, maar door goed te lezen kun je gaan afvinken. Zo was het niet de waslakzwam, die bij verhitting met een vlam van de bovenzijde, smelt en dan geurt naar bijenwas, hoe wonderlijk! Bepaalde andere hebben een sterke relatie met bijvoorbeeld naaldbomen of specifieke loofbomen zoals eik of beuk, ook afstrepen dus. Weerschijnzwammen dan? Nee ook niet, de onderzijde kende namelijk geen weerschijn waar deze zwammen om bekend staan. Eigenlijk kwamen we uit wat mij eerste gok zou zijn, de tonderzwam, ook wel tondelzwam genoemd. Maar helemaal zeker weten doe ik niet. Twee algemene zijn de platte- en de dikrandtonderzwam. Helaas was het verschil moeilijk te maken. Beide zijn parasitair op loofbomen.

Die iceman Ötzi werd door twee wandelaars in 1991 ontdekt op de grens tussen Italië en Oostenrijk. Het lichaam was nagenoeg perfect geconserveerd gebleven door de bevroren toestand waarin hij zich bevond. Sinds die tijd wordt Ötzi onderzocht, en nog steeds worden geheimen onthult, door moderne technieken erop los te laten. Ötzi was een jager en aan zijn uitrusting kon je zien dat de kennis der natuur in die tijd zeer groot was en geavanceerd, en dit zo’n 5000 jaar geleden.

Hij droeg schoen van diverse soorten leer samengesteld. Ook pijl en boog, kleding etc etc. In een klein lederen zakje vond men ook stukjes tonderzwam. Tonderzwam kan na bewerking gebruikt worden om te dienen als brandstof voor het maken van vuur. Iets wat daarna wijd verbreid is geworden, ook in onze cultuur. Het bewijs dat Ötzi dit ook het daar voor gebruikte is (nog) omstreden, maar misschien zal dit nog bewezen worden?

In ieder geval heb ik nu thuis twee kg tonder liggen, het ligt te drogen. Ik ga het opwerken en als alles goed gaat, loop ik straks in plaats van met hardloopschoenen, met een weekendbaard, een berenvel en tonder langs de Leeghwaterweg. Drie keer toeteren en niet de GGZ bellen aub!

Wordt vervolgd!

Deel deze pagina:
Advertenties

RTV Zaanstreek - Drielse Wetering 50 - 1509 KP Zaandam - Telefoon: 075 - 6706106 - E-mail: info@rtvzaanstreek.nl