Familie knobbelzwaan ‘uit de veren’

25-07-2021 09:54

Familie knobbelzwaan ‘uit de veren’

NATUUR – Gezin knobbelzwaan zat gevleid in het gemaaide gras van de Enge Wormer op een zonnige zomerdag. Ik telde een viertal zwaantjes, vader en moeder. Er werd druk gepoetst door de één, de ander deed een welverdiend middag dutje. Maar wat een berg veren lag er in het rondt verspreid? Waar is dit nu voor nodig?

Door David Sluis

Ruien van veren is nodig: de wilde eend
Vogels ruien om hun afgesleten veren te vervangen. Veren hebben diverse functies waarvan natuurlijk vliegen een hele belangrijke is. Maar denk ook aan bijvoorbeeld warmte-isolatie. Afhankelijk van de soort(groep) gebeurt dit geleidelijk, of in één keer. Ook het tijdstip van ruien is uitgekiend. Zo kun je (meestal) niet in de vogeltrek ruien, maar zal je dat er vóór moeten doen. De energiekosten van ruien zijn ook enorm, dus er moet ook wel wat te vreten zijn.

Het mannetje van de wilde eend heeft wel een héle mooie list bedacht rondom dit ruien. Nadat mannetje en vrouwtje een legsel hebben geproduceerd, trekt het mannetje voorgoed ‘de deur achter zich dicht’. Binnen ‘no time’ verruild hij zijn prachtige en veelkleurige mannen-verenkleed voor nagenoeg hetzelfde (bruine) kleed als het vrouwtje, je ziet nauwelijks verschillen. We spreken over het zogenaamde eclipskleed. Eclips betekent ‘verhullen’. Maar waarom doet hij dat? De reden is simpel. De mannetjes vallen dan minder op en dat scheelt in de overleving. Later in het seizoen kleed de eend zich nogmaals om en komt het ‘sexy’ herenkostuum weer tevoorschijn. En daar ‘lopen’ of zwemmen de dames dan weer mee weg, die dan ook een rui hebben ondergaan.

Strategie knobbelzwaan anders
De knobbelzwaan heeft een geheel andere strategie. Ten eerste zijn (knobbel)zwanen monogaam. Ze blijven hun hele leven bij dezelfde partner. Vandaar het tafereel in de groene wei. De jongen moeten verdedigd kunnen worden tegen van alles en nog wat. Simultaan ruien van man en vrouw maakt letterlijk; vleugellam. Dus, gaat het vrouwtje als eerste in de rui. Zodoende kan het sterkere mannetje optreden waar nodig. En een agressieve knobbelzwaan-man kun je maar beter mijden! Laatst zag ik nog een open-water zwemmer die het ‘aan de stok had gekregen’ met een knobbelzwaan. Een paar flinke hoofdwonden waren zijn deel.

Als het vrouwtje bijna klaar is met ruien en de jongen al flink groot zijn, die overigens dan ook met hun slagpen-groei gaan beginnen, gaat ook het mannetje in de rui. Zodoende is in september iedereen in familie ‘Zwaan’ in een gloednieuw verenpak gestoken.

Het interessante is wel dat bij knobbelzwanen waarbij er geen broedsel is, het mannetje gelijktijdig in de rui gaat met het vrouwtje. Er hoeven immers dan geen jongen beschermd te worden. Dat heeft moeder natuur maar weer mooi geregeld.

Op de foto’s zien we dus vooral veren van het vrouwtje liggen, maar het mannetje zal ook al voorzichtig zijn begonnen met omkleden.

Groentjes!

Deel deze pagina:
Advertenties

RTV Zaanstreek - Drielse Wetering 50 - 1509 KP Zaandam - Telefoon: 075 - 6706106 - E-mail: info@rtvzaanstreek.nl